[willa]

Moje wspominanie zapewne nie jednego skłoni do nazwania mnie dinozaurem, ale to w niczym mi nie ujmie. Wraz z upływem czasu pamięć mi się dziwnie ostrzy i dziś o dziwo więcej z niej zachowuję, niż wczoraj. Podobno w końcówce to jest normalne.
Mam przed sobą książeczkę pożyczoną od Małgośki : „ Einwohnerbuch der Stadt Marienwerder 1935”. Spis mieszkańców niemieckiego Kwidzyna z 1935 roku. Bibliofilski zabytek, wydawałoby się niewiele mający wspólnego z współczesnym życiem miasta i jego mieszkańców. Lekki masaż pamięci pozwala jednak łączyć wątki z lektury tej książeczki z własnymi powojennymi wspomnieniami.
Wertując stronice spisu zadziwia ilość polskich nazwisk mieszkańców tego niemieckiego wówczas miasta. Jest ich tam ok. 30%.
W 1935 roku, czyli 15 lat po druzgocącej porażce społeczności polskiej w plebiscycie (1920) niewielu Polaków w Kwidzynie przyznawało się jeszcze do swej narodowości. Większość z pozostałych pospiesznie germanizowała się, w czym miejscowe hitlerowskie władze wspomagały ją swymi represjami wobec opornych. Bardziej nieprzejednana była polska ludność kilku pod kwidzyńskich wsi.
Lektura „Spisu mieszkańców” budzi wiele refleksji. Pośród kilku znalezionych tam znajomych postaci , jedna z nich budzi moje szczególne wspomnienia.
Na stronie 216, w spisie katolickich księży parafii św.Trójcy widnieje wikary ks. Konrad Will.
Tenże ksiądz już w wiele lat po śmierci zaistniał ostatnio w mediach jako autor wspomnień z powojennego Malborka.
Jego osobę przypomniano ostatnio przy okazji badania masowego grobu wojennych ofiar w Malborku.
W 1945 r. zwolniono go z obozu w Starogardzie Gd. i skierowano do Malborka, gdzie z pozostałymi jeszcze w mieście Niemcami organizował pochówek ok. 300 znalezionych zwłok Niemców. Dzisiejszą konsternację historyków wzbudza fakt, że w swych zapiskach ks. Konrad Will nic nie wspomina o ponad dwutysięcznym grobowcu ofiar w okolicach Domu Polskiego w Malborku , o którym tak ostatnio głośno. Ks. Will wyjechał z Malborka w 1957 roku i swoje wspomnienia ogłaszał w zachodnich Niemczech, gdzie nie miał już powodu ukrywać swej pełnej wiedzy o latach wojny i późniejszych. Tym bardziej tajemniczy jest ten ostatnio odkryty w Malborku masowy grobowiec ludności cywilnej, o którym nic on nie wiedział.
Swe dzieciństwo i młodość spędziłem w powojennym Malborku. Ks. Willa znałem osobiście, bo byłem jego ministrantem i sąsiadem na ul. Orzeszkowej w tym mieście.
Pamiętam jego postawną postać, siwego ostrzyżonego „na jeża” postawnego mężczyznę bardzo życzliwego wszystkim ludziom. Jako Niemiec pozostał w już polskim Malborku, by zająć się swymi zmarłymi i żywymi rodakami. Ks. Will nie znał języka polskiego. Do końca swego pobytu w Malborku porozumiewał się z parafianami życzliwym potakiwaniem na każdą kwestię.
Pamiętam charakterystyczne dla kościoła św.Jerzego przed wielkanocne kolejki dziewcząt , które oblegały konfesjonał ks. Willa, gdy my w sąsiednich, bez takich kolejkowych utrudnień spowiadaliśmy się z papierówek zaiwanionych z sadu ks.proboszcza Sawickiego. Później, już w liceum, słyszałem , że koleżanki dotkliwie odczuwały wyjazd ks. Willa z Malborka, gdy w konfesjonale zastąpił go ks. Sawicki, który swym ministrantom puszczał swoje papierówki mimo uszu.
Ale dziewczyny jednak odchodziły od konfesjonału ks. Sawickiego z uszami czerwonymi, co wypominały sobie z rozrzewnieniem wspominając dobrotliwego niemieckiego spowiednika.
Ks. Konrad Will, były wikary z Marienwerderu, późniejszy patron swych cywilnych rodaków z Marienburga wyjechał w 1957 roku do Niemiec. Resztę życia spędził tam jako klasztorny kapelan. W moim młodzieńczym malborskim życiorysie pozostał on osobą znaczącą.